مراسم گرامیداشت روز جهانی علم با پیام یونسکو؛ اخلاقِ علم در عصر فناوریهای نو و ضرورت استراتژیک ترویج علم برای حفظ آینده
رونمایی از سامانه ملی ترویج علم و بازگرداندن عقلانیت به متن زندگی
یکتا فراهانی
۱۹ آبانماه امسال، علم نه در آزمایشگاهها، بلکه در قلب جامعه و در کنار دغدغههای صلح، توسعه و اخلاق ایستاد؛ روزی که نشان داد علم تنها ابزار پیشرفت نیست، بلکه ستون پایداری یک جامعه عاقل و امن است.
این مراسم، تنها یک گرامیداشت نبود؛ بلکه بازخوانی رسالتی بود که امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد: نجات جامعه از سیلاب شبه علم و بازگرداندن عقلانیت به متن زندگی.
علم در خدمت صلح و توسعه
در آستانه «روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه»، اهالی علم، فرهنگ و رسانه بار دیگر گرد هم آمدند تا اهمیت پیوند میان دانش و زندگی عمومی را یادآور شوند. جهانی که هر روز با بحرانهای زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکند، بیش از همیشه به علمی نیاز دارد که فراتر از برجهای دانشگاهی حرکت کند و در خدمت انسان، مسئولیت اجتماعی و صلح قرار گیرد. این مراسم با سخنرانیهای کلیدی، رونمایی از سامانه ملی ترویج علم و قرائت منشور اخلاقی صلح، بار دیگر تأکید کرد که ترویج علم دیگر یک انتخاب نیست؛ ضرورتی استراتژیک برای حفظ آینده کشور است.
رسالتی که فراموش نمیشود
وزیر علوم در پیام خود به مناسبت این روز جهانی، با لحنی صریح و هشداردهنده، از ضرورت مقابله با موج روبهافزایش شبه علم سخن گفت. او تأکید کرد بیاعتنایی به معیارهای علمی نهتنها اعتماد عمومی را مخدوش میکند، بلکه امنیت و آینده جامعه را تهدید میکند.
به گفته او، علم امروز تنها یک کنش معرفتی نیست؛ یک وظیفه ملی و راهبردی است.
هشدار درباره گسترش شبه علم؛ خطری برای خرد ایرانی
وزیر علوم در بخش دیگری از پیام خود، به جریانهای ضدعلم اشاره کرد: جریانهایی که با ترویج خرافه، روایتهای غیرعقلانی و ادعاهای بیپایه، هم به دین آسیب میزنند و هم به دانش.
او بر این نکته تأکید کرد که خرد ایرانی و اسلامی هیچگاه با جهل و خرافه کنار نیامده و امروز نیز باید با تقویت سواد علمی و تفکر انتقادی، دیوار دفاعی محکمی در برابر این جریانها ساخت.
نقش دانشگاهیان؛ از آموزش تا مسئولیت اجتماعی
وزیر علوم دانشگاهیان را خطاب قرارداد و گفت دانشگاهیان باید فنون ارائه و اشاعه کار علمی را بیاموزند و به نیازهای جامعه پاسخ دهند و همچنین پلی میان دانش و زندگی عمومی بسازند. به باور او، دانشگاه تنها زمانی اثرگذار است که دانش را از کلاسها و لابراتوارها به متن زندگی مردم ببرد.
ترجمان امروزین یک مفهوم کهن
وزیر علوم با اشاره به مفهوم «علم نافع» در میراث دینی، یادآور شد که امامان معصوم مردم را به علمی دعوت میکردند که مفید باشد و از فراگیری علم غیرنافع برحذر میداشتند.
او این آموزه را ترجمانی از مسئولیت دانشگاهها در عصر کنونی دانست: علم باید به کار زندگی بیاید، رنجها را کم کند، صلح و عقلانیت را تقویت کند و از حاشیهنشینی درآید.
قرائت منشور اخلاقی صلح؛ نقطه عطف مراسم
در مراسم ۱۹ آبان، دکتر معین متن «منشور اخلاقی صلح» را که توسط انجمن اخلاق در علموفناوری تدوین شده بود، قرائت کرد.
این منشور بر چند اصل کلیدی تأکید دارد: علم بدون اخلاق نمیتواند به صلح پایدار منجر شود فناوری باید در خدمت عدالت و کرامت انسانی باشد. پژوهش علمی باید همراه با مسئولیتپذیری اجتماعی انجام گیرد.
رونمایی از سامانه ملی ترویج علم؛ گامی روبهجلو
در بخش پایانی مراسم، دکتر حسنزاده از «سامانه ملی ترویج علم» رونمایی کرد. این سامانه قرار است: حلقه ارتباطی میان پژوهشگران، رسانهها و عموم مردم باشد. دسترسی عمومی به محتوای علمی معتبر را افزایش دهد، از گسترش شبهعلمی جلوگیری کند و ابزارهای آموزشی و ترویجی را یکپارچه سازد. شاید بتوان گفت این اقدام یکی از مهمترین خروجیهای عملی مراسم امسال بود.
علم در مسیر صلح و توسعه؛ پیام نهایی مراسم
در سخنان مسئولان، یک جمله بارها تکرار شد: علم باید از لابراتوارها به زندگی مردم بیاید. این پیام، جوهره روز جهانی علم است؛ پیامی که یادآور میشود توسعه پایدار، رفاه عمومی و صلح همگانی تنها زمانی ممکن است که علم در قلب جامعه جریان داشته باشد.
